Possessive Suffixes پسوندهای مالکیت Degişlilik goşulmasy
In Turkmen, the suffix "iň" is added to indicate possession.
در ترکمنی پسوند «iň» برای نشان دادن مالکیت اضافه می شود.
Pronouns ضمایر Spoken محاوره
Men + iň → My مال من Meň
Sen + iň → Your مال تو Seň
Ol = O + nuň → His/her/its مال او Oň
Biz + iň → Our مال ما Biziň
Siz + iň → Your مال شما Siziň
Olar + yň → Their مال آنها Olaň
The genitive case is used to indicate possession, much like “my car,” “her dog,” or “the teacher’s desk.” But in Turkmen, a suffix is added to the possessive after the pronoun or noun.
حالت مالکیت برای نشان دادن مالکیت استفاده میشود، مانند «ماشین من»، «سگ او» یا «میز معلم». اما در ترکمنی به مالکیت بعد از ضمیر یا اسم نیز پسوندی اضافه می شود.
Meň kakam
(my father مادر من)
Biziň ejemiz
(our mother مادر ما)
Şäheriň hassahanasy
(the city’s hospital بیمارستان شهر)
Mugallymyň depderi
(the teacher’s notebook دفتر معلم)
Kompaniýaň prezidenti
(the president of the company رئیس شرکت)
Bananyň bahasy
(the price of bananas قیمت موز)
Mähriniň jorasy
(Mahri’s friend دوست مهری)
Çarynyň kakasy
(Chary’s father پدر چاری)
Vowel ending ختم به مصوت
Meň: -m kakam, ejem
Seň: -ň kakaň, ejeň
Oň: -sy/-si kakasy, ejesi
Biziň: -myz /miz kakamyz, ejemiz
Siziň: -ňyz/-ňiz kakaňyz, ejeňiz
Olaň: -sy/-si kakasy, ejesi
Consonant ending ختم به صامت
Meň: -ym/-im/-um/-üm maşynym, itim, öyüm
Seň: -yň/-iň/-uň/-üň maşynyň, itiň, öyüň
Oň: -y/-i maşyny, iti, öyi
Biziň: -ymyz/-imiz/-umyz/-ümiz maşynymyz, itimiz, öyümiz
Siziň: -yňyz/-iňiz/-uňyz/-üňiz maşynyňyz, itiňiz, öyüňiz
Olaň: -y/-i maşyny, iti, öyi
The genitive participle is often omitted in speech since the suffix alone indicates possession:
ضمایر مالکیت غالباً در گفتار حذف می شود زیرا پسوند به تنهایی نشان دهنده مالکیت است:
Meniň kakam geldi. = Kakam geldi.
My father came.پدرم آمد
Siziň kitabyňyz gyzykly.= Kitabyňyz gyzykly.
Your book is interesting.کتابت جالبه
Biziň maşgalamyz uly.= Maşgalamyz uly.
Our family.خانواده ما بزرگ است
Palatal singarmonizm - çekimli sesleriň ýogynlyk-inçelik taýdan sazlaşygy
Türkmen diliniň sözlük
sostawyndaky sözler esasan inçe-ýogynlyk taýdan sazlaşyp gelýärler, ýagny sözüň ilki bognundaky çekimli ses inçe bolsa, ol sözüň soňky bogunlarynyň çekimlileriniň hemmesi-de inçe, meselem, jö-wen (jöwen); eger sözüň ilki bognunyň çekimlisi ýogyn bolsa, ol sözüň soňky bogunlaryndaky çekimlileriniň hemmesi hem ýogyn bolup gelýär, meselem, o-ba (oba). Ine muňa bolsa çekimli sesleriň ýogynlyk-inçelik taýdan sazlaşygy diýilýär. Bu sazlaşyk düýp sözlere goşulýan goşulmalarda-da köplenç ýagdaýlarda saklanýar.
iş-çi-ler-iň-ki (işçileriňki), kolhoz-çy-lar (kolhozçylar).
Türkmen diliniň sözlük sostawyna dürli wagtlarda başga dillerden bir topar sözler giripdir. Olaryň köpüsi wagtyň geçmegi bilen özleriniň asyl çeşmesinden daşlaşyp, türkmen diliniň içki ösüş kanunlary esasynda birnäçe üýtgeşmelere sezewar bolupdyrlar, türkmen diline has bolan sesleriň ýogynlyk-inçelik taýdan sazlaşmak düzgünine-de doly suratda tabyn bolupdyrlar. Şunuň bilen birlikde, başga dillerden türkmen diliniň sözlük sostawyna geçen ençeme sözleriň bu düzgünden, ýagny sesleriň ýogynlyk-inçelik taýdan sazlaşmak düzgüninden çykýandygyny hem aýtmak gerek. Beýle sözler bolsa esasan arap, eýran dillerinden we rus diliniň sözlük sostawyndan geçen sözlerdir.
Eýran dillerinden geçen sözlere birnäçe mysal: eýwan, diwar, kärhana, mähriban, merdana we başgalar.
Arap dilinden geçen sözlere käbir mysal: esas, emma, kitap, meşgul, jemagat, edebiýat, metbugat, tebigat we başgalar.
Rus diliniň sözlük sostawyndan geçen rus we gaýry dilleriň sözlerine mysal: admiral, radio, telefon, teplowoz, pianino we başgalar.
Ýokardakylardan başga-da söz ýasaýjy goşulmalaryň birnäçesi ýogynlyk-inçelik taýdan sazlaşmak düzgünine boýun egmeýärler, ýagny olar goşulan sözleriniň ýogyn-inçeligi bilen ylalaşman, hemme söze bir meňzeş görnüşde goşulýarlar.
Az sanly şeýle goşulmalaryň sazlaşmazlygyna garamazdan, türkmen dilindäki beýleki ähli goşulmalar goşulýan sözüniň inçe-ýogynlygyna eýerip goşulýarlar, ýagny goşulýan sözleriniň çekimlisi inçe bolsa, inçe çekimlili, goşulýan sözleriniň çekimlisi ýogyn bolsa hem, ýogyn çekimlili goşulma goşulýar. Goşulmalaryň goşulýan sözleri garyşyk çekimlili bolanda bolsa, olaryň soňky bogunlaryndaky gelen çekimli sese eýerdilip, degişli affiksler goşulýar. Olaryň soňky bognunyň çekimlisi inçe bolsa, inçe çekimlili, ýogyn bolsa hem, ýogyn çekimlili goşulma goşulýar. Diýmek, türkmen diliniň orfografik kadalary öwrenilen-de, palatal singarmonizm kadasynyň-da göz öňünde tutulmagy uly ähmiýete eýe bolýar.